26 april 2018

Herstellen doe je zelf

Sociaal Werk, de brancheorganisatie voor Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening, bracht een werkbezoek aan Zienn. Op zoek naar inspirerende en vernieuwende projecten. Die hebben we! Johan Gortworst van de Federatie Opvang schreef erover. Lees zijn verhaal ‘Herstellen doe je zelf’.

‘Herstellen doe je zelf’

Door Johan Gortworst, beleidsadviseur Federatie Opvang

‘Volgende maand word ik zestig. Ik ben er weer!’ Met een brede lach kijkt Gea de vergaderzaal in. ‘Ik werk nu als ervaringsdeskundige en ben daarvoor opgeleid. En mijn belangrijkste les is: herstellen doe je zelf!’ Ze laat het handboek zien. Een lijvige klapper. ‘Stap voor stap ben ik door het proces gegaan en weet weer wat ik wil.’ We luisteren geboeid naar haar verhaal. Het stimuleren van ervaringsdeskundigheid is één van de vernieuwingen die Zienn, een instelling voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen, in Friesland doorvoert. Gea is binnen Zienn trainer van de cursus ‘Herstellen doe je zelf’ voor cliënten. ‘Inzet van ervaringsdeskundigheid is kwetsbaar en we staan aan het begin’, vertrouwt bestuurder Alice Vellinga ons toe, ‘de professionals moeten eraan wennen. Ervaringsdeskundigen hebben een eigen ingang bij de cliënten, we moeten hun werk als waardevolle aanvulling leren zien op de hulpverlening.’ Het werkbezoek is op verzoek van Sociaal Werk Nederland door Zienn georganiseerd. De gemeenten Leeuwarden, Heerenveen en Smallingerland zijn ook aanwezig. Als snel praten we over het weghalen van schotten en loslaten van regels. Iedereen is voor, maar de praktijk is weerbarstig.

Werkritme

De werkplaats ‘De Werkerij’ op een industrieterrein aan de rand van Leeuwarden ziet er professioneel uit. Een werkmeester legt een paar jongeren de opdracht voor de dag uit. De fietsenwerkplaats is brandschoon. Aan het plafond hangen gebruikte fietswielen netjes op een rij. De werkbanken zijn leeg. ‘We gaan hier binnenkort aan de slag. Met de jongeren willen we van gebruikte fietsen weer nieuwe fietsen maken. Maar het echte doel is om de jongeren in een werkritme te krijgen. Laten ervaren dat ze iets kunnen, de eigenwaarde vergroten.’ Dit is geen gewone werkplaats. Hij is bestemd voor de drop-outs, de jongeren die geen opleiding hebben afgemaakt, geen startkwalificaties op zak hebben en voor je het weet levenslang aan de zijkant van de samenleving staan. Het is Zienn er alles aan gelegen om dit te voorkomen.

Samen voor een moeilijke groep

Henk Beenen,  Martje Yntema en Bouke Plokken van respectievelijk Zienn, GGZ Friesland en Verslavingszorg Noord Nederland vertellen over het ACT-team waarin de 3 organisaties samenwerken. ACT ( Assertive Community Treatment) is een begeleidingsmodel voor mensen met ernstige psychiatrische en andere problemen. ‘Het ACT-team in Leeuwarden richt zich op de dak- en thuislozen’, vertelt Henk, ‘die door hun problematiek en/of gedrag niet passen binnen het reguliere hulpverleningsaanbod. Denk aan de zorgmijders, mensen met verward gedrag, mensen die misschien overlast veroorzaken en waar zorgen om zijn.’ Er werken 6 begeleiders in het Leeuwarder ACT-team, 2 van elke organisatie. Een multidisciplinair team. Henk: ‘We bundelen onze kennis en hebben korte lijnen binnen de ‘eigen’ organisaties. Dat helpt om mensen snel op een plek te krijgen die goed past.’

Als het echt ingewikkeld wordt, loopt het al te vaak spaak

Escaperoom

Daarna worden we opgesloten in een escaperoom voor de social game ‘D’r op of D’r onder!’ Hoe kunnen we voorkomen dat Laura op straat belandt? We zien een kamer met touwen, een cirkel, schriftjes, schatkisten en een emmer. De tijd is te kort om het spel echt te spelen, maar de bedenker Fred Gruter legt enthousiast de bedoeling uit. ‘Veel cliënten hebben meer dan één probleem. En hoe lossen we die nu samen op? Hoe voorkomen we dat het uit de hand loopt? Iedereen wil samenwerken, maar als het echt ingewikkeld wordt, loopt het al te vaak spaak. Je mag deze kamer pas uit als er een oplossing is gevonden waar iedereen zich aan verbindt.’ Hij kijkt veelbetekenend naar de touwen. Die moeten we dus letterlijk nemen.

Zwerftocht

Onder de indruk rijden we in busjes naar de Zorgopvang De Marene. Een kleurrijk gebouw in een groene omgeving. De hal is extra breed om alle scootmobielen een plekje te geven. Een aanwijzing dat hier mensen worden geholpen met veel gezondheidsklachten. In de huiskamer komen we in gesprek met het personeel en enkele bewoners. ‘De bewoners hebben al veel achter zich gelaten. Bijna geen contacten meer met familie. We staan ze bij waar we kunnen,’ zegt een begeleidster. Een mijnheer met een hoedje luistert mee. ‘We hebben ook veel lichamelijke klachten hoor, ’ vult hij haar verhaal aan. ‘Ja, dat zei ik ook,’ zegt de begeleidster, ‘somatische klachten.’ ‘O, dat woord ken ik niet,’ antwoordt de man. Hij roert met een lepeltje in zijn koffie. ‘Ik ben hier nog maar net, maar het is hier een luilekkerland vergeleken met waar ik eerst zat.’ Hij grijnst. ‘Maar dat zal ik niet hardop zeggen hoor. Voor je het weet moet ik weer weg.’ Spontaan vertelt hij over zijn zwerftocht over de wereld en zijn dominante vader die voor hem een weg uitgestippeld had, die hij niet wilde gaan. ‘Nu hij er niet meer is, begrijp ik hem pas goed.’ We mogen op zijn kamer kijken, waar een paar schilderijen hangen die hij net heeft gemaakt. ‘Ik heb weer rust in mijn hoofd en wil weer gaan schilderen.’

Vernieuwing

In het nagesprek bedankt Marijke Vos, de voorzitter van Sociaal Werk Nederland, Zienn voor het bezoek. Ze vond het heel inspirerend. Het viel haar op dat veel vernieuwingen gefinancierd zijn met projectgelden en dus tijdelijk zijn. Dat vindt ze vreemd en zorgelijk, want juist deze projecten gaan over de vernieuwingen die iedereen wil. De transformatie. Alice Vellinga is het met haar eens. ‘We hebben geen keus, ook al zijn de middelen schaars. Dat dwingt ons tot scherpe keuzes en dan gaat innovatie voor.’

« terug naar het overzicht